· Forums · Reply · Search · Statistics ·
Văn Hoá & Phong Tục MacDinhChiReunion.net / Văn Hoá & Phong Tục /

Biết để sống - Hồng Ân

 #1 · Posted: 22 Oct 2012 19:09 · Edited by: vgtran 
vgtran
Moderator
Biết để sống







A- Người Việt cần biết.

Có một chuyện ngụ ngôn mà tôi rất thích xin kể ra sau đây:

“Ngày kia có một chú khỉ nhỏ quyết định đi chơi lang thang trong rừng. Chú khỉ không biết đi đâu nhưng đă khởi hành từ lúc sáng sớm. Chú nhảy từ cành cây nầy qua cành cây khác cho đến khi thấy mệt. Rồi chú khỉ gặp chàng Ḅ Tót. Chàng Ḅ Tót hỏi, “Chú trẻ đi đâu đó?” Chú khỉ trả lời rằng chú không biết đi đâu nhưng bây giờ đă mệt rồi. Chàng Ḅ Tót nói, “Vậy leo lên lưng tôi để tôi chở chú đi.” Chú khỉ con leo lên lưng Ḅ Tót và chúng đi với nhau cách chậm răi.

Sau một lúc có một chim Đại Bàng rất lớn bay theo. Chim Đại Bàng hỏi, “Chú khỉ trẻ, chú đang đi đâu đó?” Chú khỉ trả lời, “Cháu không biết nhưng chắc chắn cháu đang đi chậm lắm.” Chim Đại Bàng nói, “Vậy hăy để ta ôm chú lên và bay nhanh hơn nhé.” Chú khỉ trẻ nói, “Vậy th́ tốt lắm!” Thế là chim Đại Bàng cắp chú khỉ trong đôi chân mạnh mẽ của nó và bay thật nhanh về tổ. Chim Đại Bàng mẹ lẫn chim con trong tổ vui vẻ v́ thấy chú khỉ. Bầy chim đă xúm lại xé xác chú khỉ làm mồi cho bữa ăn tối.”

Từ câu chuyện trên tôi thấy ḿnh t́m ra được một bài học quan trọng:

“Nếu bạn không biết bạn đang đi đâu th́ chắc chắn bạn sẽ đi đến một nơi mà bạn không muốn đến.”

Thử hỏi bạn đang đi đâu và bạn có biết chắc ḿnh sẽ về đâu chưa? Trả lời được câu hỏi nầy là bạn đă hiểu rơ mục đích của bài viết nầy.

Người Việt Nam xưa thường nhắc câu, “Khôn cũng chết, dại cũng chết, biết th́ sống.” Kinh nghiệm nầy cho thấy sống hay chết liên quan đến sự biết hay không biết. Hồi trẻ tôi có nghe một cụ già nói đến câu nầy một cách thích thú. Nghe nói người đầu tiên nói câu nầy là cụ Trạng Tŕnh Nguyễn Bỉnh Khiêm. Câu nói nầy nay đă trở thành một thành ngữ được nhiều người biết đến và hay trưng dẫn ra trong những câu chuyện người già nhắc lại cho người trẻ. Trong sách lịch sử cũng thấy nói đến chuyện Khôn, Dại, Sống, Chết nầy.

Ngày xưa, vua Ai Công, nước Lỗ, hỏi Đức Khổng Tử:

- Người khôn có sống lâu không?

Khổng Tử đáp:

- Khôn th́ sống lâu, chứ dại th́ sống lâu sao được! Người ta có thứ chết, tự ḿnh làm cho ḿnh chết, chứ không phải số mệnh đáng chết mà chết: Ăn uống không chừng mực, thức ngủ không điều độ, làm lụng khó nhọc quá, lười biếng, chơi bời quá, người như thế phải chết về bệnh tật. Phận là người dưới mà can phạm người trên; Ḷng tham muốn không chừng; Tính yêu cầu không chán… Những người như thế th́ chết về h́nh pháp. Ḿnh ngu mà ḱnh địch với người khôn, ḿnh yếu mà khinh bỉ người mạnh; không biết lượng sức ḿnh mà cứ giận dữ làm liều, người như thế th́ chết về binh đao. Ba thứ chết ấy, thực không phải là số mệnh, chỉ tự ḿnh giết ḿnh mà thôi.”

(Trích Thành Ngữ Điển Tích Danh Nhân Từ Điển của Trịnh Vân Thanh, NXB: Xuân Thu, 1966).

Cụ Phan Bội Châu, một danh nhân Việt Nam yêu nước cũng có viết:

“Khôn th́ người ghét, t́m cách mưu hại cho chết; dại th́ dễ bị d́m, bị hại, cũng chết; chỉ có người biết tùy thời mà hành động, gặp lúc địch mạnh th́ ẩn nhẫn tránh xa để rèn luyện sức mạnh; đợi lúc địch yếu hoặc bận tay với kẻ khác th́ xông đánh bất th́nh ĺnh, có vậy mới sống được.”

(Theo Việt Nam Tự Điển –Tác giả Lê Văn Đức).


B- Biết để sống trên đời là cần thiết.

“Biết th́ sống.”
Câu nói nầy thật là hay. Vấn đề biết hay không biết thật là quan trọng. Thật ra, chữ “biết” lúc nào và ở đâu cũng rất quan trọng. Nhờ biết thích nghi với hoàn cảnh mà dân tộc Việt Nam tồn tại cho đến ngày nay và cũng nhờ ham hiểu biết mà đầu óc dân Việt không thua ǵ các dân tộc khác trên thế giới. Chúng ta có thể tự hào về dân tộc Việt Nam trên nhiều phương diện.

Ở tại Hoa Kỳ, hầu như ngành nào quan trọng cũng có người Việt Nam chen chân sánh bước. Học sinh Việt Nam nhiều em nổi tiếng học giỏi. Nhiều công nhân Việt Nam được chủ nhân công ty kính nể v́ khả năng thông thạo công việc và tính cần cù, tháo vát. Truyền thống ham học, trọng tri thức vẫn sống mạnh giữa cộng đồng người Việt. Tinh thần “thờ cha kính mẹ” hay “kính lăo đắc thọ” của người Việt không kém thua chút nào khi so với các dân tộc khác. Biết để sống là giá trị trường tồn của dân tộc Việt xưa nay.

Muốn biết chúng ta cần dừng lại lắng nghe, học hỏi và nghiên cứu thêm, nhưng nhiều người Việt cũng hay nói cách chủ quan, “Biết rồi, khổ lắm, nói măi.” Câu nói nầy có thể dẫn đến thái độ bịt tai lại đối với nhiều điều mới mẻ đáng biết, đáng nghe. Tôi mong bạn sẽ không dùng câu nói đó ở đây. Điều tôi muốn tŕnh bày với bạn có thể là điều quan trọng nhất bạn đang cần biết. Đây là sự hiểu biết tâm linh mà nhiều người không để ư và có lẽ chính bạn cũng không để ư đến giữa những bận rộn của cuộc đời nầy. Nhưng đây là một nhu cầu cần thiết. Thân thể bạn cần ăn uống hít thở để sống. Linh hồn bạn cũng cần sống như vậy không kém. Biết th́ sống. Không biết th́ chết.


Hồng Ân


________
Phụ chú:

Sau đây là một số phản hồi đáng được đọc thêm:

1- Ở đời, dại th́ tất nhiên là chết rồi. Người dại, tất đáng thương. Nhưng ai có ngờ đâu, người khôn cũng tội.

Hồi xưa Khổng Tử dẫn học tṛ lên chơi núi, thấy người tiều phu đốn cây gỗ tốt. Hễ cây gỗ càng quư th́ càng dễ bị chặt... Đó là khôn mà cũng chết... Chẳng như thứ cỏ dại vất vưởng, xù x́ xấu xí. Quanh năm chỉ đôi ba lần trổ hoa khoe sắc, mà cũng không giành ai phần trội, cứ thế mà sống măi. Đó phải chăng là cái biết của cổ nhân vậy.

Ôi, bao nhiêu năm rồi vẫn ở lại măi bên bờ sao?

(nguoilacviet)

2- Dại th́ cũng chưa chắc đă chết!

Câu chuyện xưa kể thế này:

Trang Tử dẫn học tṛ đi “picnic.” Đến nhà một người bạn. Người này mổ gà thết đăi. Đầy tớ hỏi:

"Có hai con gà; một con gáy rất đúng giờ và một con gáy sai giờ. Làm thịt con nào?"

Ông chủ bảo: "Làm thịt con gáy sai giờ!"

Như vậy là dại chết!

Câu chuyện kể tiếp rằng:

Sau khi ăn nhậu no nê; Trang tử dẫn học tṛ lên núi văn cảnh. Thấy một người tiều phu cầm búa chống nạnh đang ngắm một cái cây to lớn xum xuê. Trang tử hỏi:

"Sao cây gỗ này to lớn thế mà ông không chặt về bán?"

Người tiều phu nói:

"Cây này tuy to lớn nhưng gỗ nó xấu quá. Sợ bán không ai mua; phí công chặt!"

Trường hợp này dại th́ sống!

Như vậy khôn hay dại th́ việc sống hay chết cũng c̣n tuỳ.Trong ṿng trời đất này cái bể học th́ mênh mông; sao gọi là biết?

Trang Tử than rắng:

"Chỉ có Đức là tránh được tai hoạ mà thôi!"

(Thiên Sứ)

3- Khổng Tử dạy:

"Khôn cũng chết, dại cũng chết, BIẾT th́ sống."

Có điều con người thường đến CHẾT rồi mới BIẾT; nhưng thà muộn c̣n hơn không!

(Cây tre)

3- Kể ra cũng đơn giản thôi… nếu ḿnh khôn quá th́ sẻ không tránh nhiều người ganh ghét, mà dại quá th́ dễ bị lợi dụng, mà biết càng nhiều th́ bị “đ́” nhiều; có chắc ǵ ḿnh có cuộc sống yên tịnh không! Nên đôi khi củng nên giả chết... giả bộ không biết ǵ hết cho nó an phận là xong.

(Khuc Thanh Giang)



Hồng Ân



Trần Văn Giang (Sưu Tầm)
MĐC K68

Văn Hoá & Phong Tục MacDinhChiReunion.net / Văn Hoá & Phong Tục / Biết để sống - Hồng Ân Top

Your Reply Click this icon to move up to the quoted message

 

 ?
Only registered users are allowed to post here. Please, enter your username/password details upon posting a message, or register first.
 
  MacDinhChiReunion.net Powered by Forum Software miniBB ®